Papa, Umushumba Mukuru wa Kiliziya Gatolika ku isi, yitwa Data Wera (Holy Father), abapadiri bakitwa Data (Father). Ese birakwiriye ko bitwa batyo? Bamwe babona ko bidakwiriye, abandi bakabona ko bikwiriye.
Iki kibazo cyo kumenya niba bikwiriye ko Papa yitwa “Data Wera” kigarukwaho kenshi mu biganiro bijyanye n’imyemerere ya Kiliziya Gatolika. Iki kibazo gishingiye ku murongo w’ibanditswe muri Bibiliya—Matayo 23:9—aho Yesu yavuze ati: “Kandi ntimukagire umuntu wo mu isi mwita Data, kuko So ari umwe, ari uwo mu ijuru.” (Matayo 23:9)
Ugisoma uyu murongo bwa mbere, birashoboka ko wabona ko usa nk’uvuguruza imigenzo ya Kiliziya Gatolika yo kwita Papa “Data Wera” no kwita abapadiri “Data.” Niba Yesu yarabibujije abantu, ni gute Papa ashobora kugira iri zina?
Muri iyi nyandiko, tuzasuzuma impamvu Papa yitwa “Data Wera,” dusesengure icyo iri zina risobanuye, ndetse tunasesengure niba koko hari aho bihabanye na Bibiliya.
Icyatumye inyandiko ikorwa, ni ikiganiro cya Rocky Entertainment cyashyizwe hanze ku wa 4 Mutarama 2025 kivuga ngo “Papa Francis yafunguye amarembo 5 yera ngo y’agakiza, mu muhango ukozwe bwa mbere na Kiliziya.”
Rocky yabajije ikibazo kivuga ngo kuki Papa yitwa Data Wera, abapadiri bakitwa Data? Ntiyabitinzeho, ni yo mpamvu byashishikaje Paradise.rw, ikabikoraho ubushakashatsi.
Sobanukirwa umurongo wa Bibiliya: Matayo 23:9
Mbere yo gufata imyanzuro, ni ngombwa kumva neza abo Yesu yabwiraga ugendeye ku magambo ari muri Matayo 23:9. Muri uyu murongo, Yesu yari arimo kuganira n’Abafarizayi n’Abanditsi bo mu gihe cye, abayobozi b’idini ry’Abayahudi, bazwiho gukunda imyanya n’amazina by’icyubahiro. Reba amagambo abanza n’akurikira ayo muri uyu murongo:
Matayo 23:8-10: Ariko mwebweho ntimuzitwe Rabi, kuko umwigisha wanyu ari umwe, namwe mwese muri abavandimwe. “Kandi ntimukagire umuntu wo mu isi mwita Data, kuko So ari umwe, ari uwo mu ijuru.” Kandi ntimuzitwe abakuru, kuko umukuru wanyu ari umwe, ari Kristo.
Muri iyi mirongo, Yesu yari arimo kwigisha abantu kwirinda gukoresha izina ry’icyubahiro mu buryo bwo gushaka ikuzo no kwiyemera. Abayobozi b’idini bakoreshaga amazina nka "Rabi" na "Data" kugira ngo bigarurire abantu no gushaka icyubahiro, aho gukoresha ibyo byiciro mu gusenga no kuyobora abizera. Ubutumwa bwa Yesu bwari bugamije kugabanya ukwiyamamaza, bugamije no kurinda uburiganya mu bayobozi b’amadini yariho icyo gihe.
Ese ibi bisobanura ko tutagomba gukoresha izina “Data”?
Oya, nta bwo bisobanuye ko gukoresha izina "Data" muri byose ari bibi. Yesu ntiyabujije gukoresha izina "Data" ahubwo yashakaga kwigisha abantu ibijyanye n’imyitwarire yabo mu gukoresha izina nk’iryo. Yesu yagarukaga ku byerekeye ibikorwa by’umuyobozi, aho abantu bakoresha izina ry’icyubahiro mu kugurisha imyemerere, aho bakora ibikorwa byabo bagamije kubona inyungu zabo bwite.
Muri Bibiliya, Yesu nyirubwite yakoresheje ijambo "Data" kenshi, urugero nko muri Matayo 6:9, ubwo yasabaga abigishwa be gusenga:
“Data Wera uri mu ijuru…”
Aha Yesu yavuze "Data" nk’umubyeyi w’ijuru, kandi ibi bituma dusobanukirwa ko gukoresha ijambo "Data" nta cyaha kirimo, mu gihe rikoreshejwe rivuga Imana yaremye byose, kandi ko ari yo ikwiriye icyubahiro cyose.
Impamvu Papa yitwa "Data Wera"
Noneho, reka dusesengure impamvu Papa yitwa "Data Wera". Iri zina rifite ibisobanuro byo mu buryo bw’umwuka kandi rihuje cyane n’inyigisho za Kiliziya Gatolika.
1. Ubuyobozi bwa Papa butuma aba Data Wera mu buryo bw’umwuka
Izina "Data Wera" rifite icyubahiro no kugaragaza inshingano z’umwuka za Papa. Mu myemerere ya Gatolika, Papa afatwa nk’umuyobozi w’umwuka wa Kiliziya yose, akaba umusimbura wa Saint/Mutagatifu/Umwera Petero, umwe mu ntumwa za Yesu, wahawe inshingano zo kuyobora abigishwa be ku isi. Muri Matayo 16:18-19, Yesu yavuze kuri Petero:
Nanjye ndakubwira nti ‘Uri Petero, kandi nzubaka Itorero ryanjye kuri urwo rutare, kandi amarembo y’ikuzimu ntazarishobora.’ Nzaguha imfunguzo z’ubwami bwo mu ijuru, kandi icyo uzahambira mu isi kizaba gihambiriwe mu ijuru, n’icyo uzahambura mu isi kizaba gihambuwe mu ijuru.”
Abakirisitu Gatolika bemera ko Petero yari Papa wa mbere, kandi ko umwanya we w’ubuyobozi ukomereza kuri buri Papa ukurikiye. Ubuyobozi bwa Papa nka Vikariya wa Kristo (uhagarariye Kristo ku isi) bushingiye ku gusobanukirwa n’iyi nshingano ya Data w’umwuka. Papa afatwa nk’umubyeyi w’umwuka, afite inshingano zo gufasha abantu kugera ku Mana, gukora umurimo wo kuyobora abemera mu kwizera. Bivuze ko ari Se w’Abakirisitu Gatolika bari ku isi mu buryo bw’umwuka (Spiritual Father of Catholics).
Izina "Data Wera" risobanura ko Papa afite inshingano z’umwuka zo kurinda ukwemera no kuyobora Kiliziya Gatolika, akayobora abemera mu nzira yera.
2. Uburyo Bibiliya ivuga ku buzima bwa Petero n’abandi bayobozi bo mu buryo bw’umwuka
Bibiliya yemeza ko abantu benshi barimo na Pawulo bagiye bakoresha ijambo "Data" mu rwego rw’umwuka, kandi ntibivuze ko barimo kwigira Imana.
• 1 Abakorinto 4:15:
“Kuko nubwo mufite abayobozi benshi muri Kristo, ntimufite ababyeyi benshi. Koko rero, nabaye umubyeyi wanyu muri Kristo Yesu, binyuze ku ivanjili.”
(kuko nubwo mufite muri Kristo ababayobora inzovu, ntimufite ba so benshi. Ni jye wababyaje ubutumwa bwiza muri Kristo Yesu).
• 1 Abatesalonika 2:11:
“ kandi nk’uko mubizi twahuguraga umuntu wese muri mwe, tukabahumuriza no kubihanangiriza nk’uko se w’abana agirira abana be,”
Aha, Pawulo avuga ko yabaye umubyeyi w’umwuka mu buzima bw’Abakristo bo mu ntangiriro/mu bihe bya mbere by’Ubukirisitu. Ibi bituma twumva neza ko Papa agomba kuba umubyeyi w’umwuka, kandi ntibyaba bihabanye n’uko umuyobozi ukorera Imana akwiriye kwitwa.
3. Ubuyobozi bwa Papa nka Vikariya wa Kristo
Mu myemerere ya Gatolika, Papa afatwa nk’uhagarariye Kristo ku isi. Iri zina “Data Wera” rishushanya neza uwo mwanya wa Papa muri Kiliziya. Nk’uhagarariye Kristo, Papa afite inshingano zo kwigisha, gutegeka, no guhindura abantu ngo babe abera. Papa ntiyiyitirira ubushobozi bw’Imana, ahubwo akorera abantu nk’umugaragu, akaba intumwa ya Kristo ku isi.
Ubuyobozi bwa Papa nk’umubyeyi w’umwuka ni uburyo bwo kumufasha gukora umurimo wo kwita ku biremwa no kuyobora abantu mu nzira y’ubuzima bwo mu mwuka.
Ese ntibinyuranya na Bibiliya?
Oya, nta kunyuranya kuri hagati y’umurongo wo muri Matayo 23:9 n’izina rya “Data Wera” ku Papa. Icyo Yesu yashakaga kuvuga ni ukugira ngo umuyobozi abe umuntu urangwa no kwiyoroshya no kwirinda kwiyamamaza/kwihimbaza. Yesu ntiyavuze ko ijambo "Data" ridashobora gukoreshwa mu bihe byose, ahubwo yasabaga abantu kwirinda kurikoresha bihimbaza no gukoresha izina ry’icyubahiro ku bw’inyungu zabo gusa.
Izina "Data Wera" rifite icyubahiro kuko rihagarariye inshingano z’umwuka Papa afite mu kuyobora abantu ku Mana. Iri zina ntirikoresha ububasha bw’Imana, ahubwo rikomeza umurimo w’umugaragu mu gukorera Imana no kuyobora abantu mu nzira y’ubuzima buhoraho.
Mu by’ukuri, Papa yitwa “Data Wera/Holy Father” kubera inshingano ze zo kuyobora abantu mu kwizera no guharanira ubuzima bwiza bw’abemera, si ukwigira Imana.
Birashoboka ko nawe ufite ubushakashatsi wakoze kuri iyi ngingo. Niba buhari cyangwa ukaba ubifiteho amakuru, ntugende udatanze igitekerezo cyawe.
Papa ni Data Wera w’Abagatolika ku isi yose
