Mu isi y’akazi ka none, imibanire myiza hagati y’abakozi ni ingenzi mu gutuma akazi kagenda neza. Nyamara, hari igihe bamwe mu bakorana bashobora kugira imyitwarire igaragaza ko batari ku murongo umwe nawe—ndetse rimwe na rimwe bikagera ku rwego rwo kugambanira abandi mu ibanga.
Abahanga mu bijyanye na organizational psychology bagaragaza ko hari ibimenyetso umuntu ashobora kwitondera hakiri kare, bikamufasha kwirinda ingaruka mbi mu kazi ke.
1. Guhindura imyitwarire mu buryo butunguranye
Nk’uko Amy Edmondson abivuga, guhinduka kw’imyitwarire hagati y’abakozi akenshi biba bifitanye isano n’ikibazo cyo kutizerana. Iyo umuntu wahoranaga urugwiro atangiye kukwirengagiza cyangwa kukwereka ubukonje, bishobora kuba ikimenyetso cy’ikibazo kiri inyuma.
2. Guhisha amakuru y’ingenzi
Daniel Goleman agaragaza ko mu kazi, guhanahana amakuru ari inkingi ya mwamba. Iyo hari abakubangamira ntibaguhe amakuru akenewe ku gihe, bishobora kuba bigamije kugutesha amahirwe yo gukora neza.
3. Kugusebya mu ibanga
Nk’uko Robert Sutton abisobanura, “toxic coworkers” bakoresha amagambo mabi inyuma y’abandi kugira ngo bagabanye agaciro kabo mu maso y’abayobozi.
4. Kwiyitirira ibyo wakoze (stealing credit)
Adam Grant avuga ko mu kazi karimo irushanwa rikabije, bamwe bashobora kwiyitirira ibyo batakoze kugira ngo bagaragare neza kurusha abandi.
5. Kugutandukanya n’abandi
Iyo abantu batangiye kuguca mu biganiro cyangwa mu matsinda y’akazi, bishobora kuba ari uburyo bwo kugutesha imbaraga no kuguca intege, nk’uko abahanga mu myitwarire y’abantu babigaragaza.
6. Guhora bagushakaho amakosa
Brené Brown agaragaza ko abantu badashaka gutsinda kwawe bashobora guhora bagushakaho amakosa kugira ngo bagabanye icyizere cyawe.
7. Gufata ibyemezo utabizi
Iyo ibyemezo bigufatwaho utabigizemo uruhare kandi wari ubifitemo inyungu, bishobora kuba ikimenyetso cy’uko hari abakwirengagiza nkana.
8. Kwitwara neza imbere yawe ariko bagera aho utari bagakora ibihabanye
Iyi myitwarire yitwa passive-aggressive behavior, aho umuntu agaragaza urukundo mu maso yawe ariko inyuma agakora ibikugirira nabi.
9. Kugoreka amagambo yawe
Chris Argyris yagaragaje ko mu kazi, kugoreka amakuru ari imwe mu nzira zikoreshwa mu kwangiza izina ry’undi muntu.
10. Kugushyira mu mutego w’amakosa
Abagambanyi bashobora kuguha amakuru atuzuye cyangwa inshingano zigoye bagamije kukugusha mu makosa, bigatuma bagaragara nk’abaruta abandi.
Abahanga babivugaho iki?
Abashakashatsi bagaragaza ko ibi byose akenshi biterwa n’ibintu bitatu by’ingenzi:
Irushanwa rikabije mu kazi
Kubura icyizere hagati y’abakozi
Imiyoborere idafite umucyo
Nk’uko Patrick Lencioni abivuga, “aho icyizere kidahari, amakimbirane n’amayeri biba byinshi.”
Uburyo wakwitwara mu gihe ubonye ibi bimenyetso
Abahanga batanga inama zikurikira:
Bika ibimenyetso by’akazi kawe (emails, reports, etc.)
Irinde amakuru atizewe
Vugana n’ubuyobozi mu buryo bwa kinyamwuga
Komeza gukora neza no kurinda izina ryawe
Umwanzuro
Kugambanirwa ku kazi ni ikibazo gihangayikisha benshi, ariko kumenya ibimenyetso hakiri kare ni intambwe ikomeye yo kwirinda. Nubwo hari ibigerageza kukugusha, gukomeza kuba inyangamugayo no gukora neza ni byo bizatuma uramba kandi ugatera imbere mu kazi.