Ibiti 6 bivugwa muri Bibiliya bitwigisha iby’ubutabera bw’Imana, imbabazi zayo n’ubuzima bw’iteka
Ibiti si imitako y’ibidukikije gusa. Muri Bibiliya, bimwe bifitanye isano n’inkuru zikomeye, ubutumwa bw’Imana n’ibyiringiro by’agakiza. Iyo dusuzumye ibyo Ibyanditswe bivuga kuri byo, tubonamo amasomo ku kumvira Imana, ubutabera, imbabazi n’ubuzima bw’iteka.
1. Igiti cyo kumenya icyiza n’ikibi: ingaruka zo kutumvira Imana
Muri Edeni, Imana yabwiye Adamu na Eva kutarya ku giti cyo kumenya icyiza n’ikibi. Ariko Satani yarabashutse, bararya, bityo icyaha n’urupfu byinjira mu isi. (Intangiriro 2:16, 17; 3:1-6; Abaroma 5:12).
Iki giti kitwibutsa ko Imana yahaye abantu ubushobozi bwo guhitamo, ariko ko umudendezo udakuraho ingaruka zo kwigomeka ku mabwiriza yayo.
2. Ibiti binini by’i Mamure: ahantu hagaragarije Aburahamu ko Imana imwitayeho
Aburahamu yabaga hafi y’ibiti binini by’i Mamure, aho yubakiye Uwiteka igicaniro. Umunsi umwe, Uwiteka yamubonekeye ari hafi yabyo, amumenyesha ko yari kuzabyara umwana, anahishura ibigiye kuba kuri Sodomu na Gomora. (Intangiriro 13:18; 18:1, 10-14).
Nubwo abasesenguzi batavuga rumwe ku bwoko nyabwo bw’ibi biti, inkuru yabyo itwibutsa umubano Imana yagiranye n’abagaragu bayo n’uko yita ku masezerano yayo.
3. Imikindo: ikimenyetso cyo kuruhuka, kwitabwaho n’ubutabera
Abisirayeli bageze i Elimu bavuye mu Misiri, bageze ahantu bahasanga imikindo 70, bibaha ahantu ho kuruhukira mu rugendo rwo mu butayu. (Kuva 15:27).
Imikindo yanakoreshwaga mu minsi mikuru y’Abisirayeli. (Abalewi 23:40). Debora na we yakoreraga munsi y’umukindo, aho Abisirayeli bamugerezagaho ibibazo byabo, kandi ari ho yahereye ayobora Baraki mu rugamba. (Abacamanza 4:4-7).
Mu rusengero rwa Salomo na ho hari harimo amashusho y’imikindo. (1 Abami 6:29). Igihe Yesu yinjiraga i Yerusalemu, abantu bamwakiranye amashami y’imikindo, bagaragaza ibyishimo. (Yohana 12:12-16). Bityo, imikindo itwibutsa uburuhukiro, kwitabwaho n’Imana, ubutabera n’ibyishimo.
4. Amasederi y’i Lebani: ubwiza, imbaraga n’akaga ko kwishyira hejuru
Amasederi y’i Lebani yabaga ari ibiti byiza kandi bikomeye, ku buryo Umwami Salomo yabikoresheje mu kubaka urusengero rw’Uwiteka. (1 Abami 5:1-12; 6:18).
Bibiliya yanabigereranyije n’abami bakomeye, igaragaza ko n’ubwami bwagaragaraga nk’ubudahangarwa bushobora kurimbuka mu gihe Imana ibuciriyeho iteka. (Ezekiyeli 31:1-18).
Ariko muri Zaburi 92:12, abakiranutsi bagereranywa n’amasederi atoshye. Ibi bitwigisha ko imbaraga n’icyubahiro by’abantu bitaruta ubutabera bw’Imana, kandi ko gukiranuka ari byo bifite agaciro karambye.
5. Igiti cy’umwelayo munini (oak): kuburira abakorera ibigirwamana
Munsi y’igiti cy’umwelayo munini, umumarayika wa Yehova yabonekeye Gideyoni, amuha inshingano yo gutabara Abisirayeli. (Abacamanza 6:11-14).
Ariko muri Bibiliya, abantu bamwe na bo bakoreshaga ibiti n’ishyamba mu gusengera ibigirwamana, bakora ibizira Uwiteka yamaganye. (Yesaya 57:5; Ezekiyeli 6:13).
Nubwo icyo giti gifitanye isano n’inkuru zitandukanye, Yesaya 61:3 hakoresha ishusho y’“ibiti binini by’ubukiranutsi” ishaka kuvuga abantu bazagaragaza gukiranuka. Ibi bitwibutsa ko Imana icira urubanza ibikorwa, kandi ko ishaka ko abantu bayisenga mu kuri.
6. Igiti cy’ubuzima n’igiti Yesu yapfiriyeho: ibyiringiro by’ubuzima bw’iteka
Igiti cy’ubuzima cyari kiri muri Edeni, ariko Adamu na Eva bamaze gucumura, babujijwe kukigeraho kugira ngo batabaho iteka mu mimerere y’icyaha. (Intangiriro 3:22-24).
Mu Byahishuwe 22:1, 2, igiti cy’ubuzima cyongera kugaragara mu iyerekwa rijyanye n’ubuzima no gukira kw’amahanga. Abantu bafite uburenganzira bwo kukigeraho bavugwa mu Byahishuwe 22:14. Ibi bifitanye isano n’ibyiringiro by’ubuzima bw’iteka Imana itanga.
Ibyo byiringiro bifitanye isano n’igitambo cya Yesu Kristo, kuko Bibiliya ivuga ko yapfiriye ku giti kugira ngo yikorere ibyaha by’abantu. (Abagalatiya 3:13; 1 Petero 2:24). Bityo, igiti cy’ubuzima n’igitambo cya Yesu bifasha gusobanura ibyiringiro by’agakiza: icyaha cyazanye urupfu, ariko Imana yateganyije inzira yo guha abantu ubuzima.
Ibiti bivugwa muri Bibiliya biduha amasomo atandukanye: kutumvira bigira ingaruka, Imana yita ku bayumvira, ubutabera bwayo ntibushobora kwirengagizwa, ubwibone ntiburamba, kandi gusenga ibigirwamana birayibabaza.
Ikirenze byose, igiti cy’ubuzima n’igitambo cya Yesu bitwerekeza ku byiringiro by’ubuzima bw’iteka. Iyo twitegereje ibiti bidukikije, tuba dushobora kwibuka ko Uwiteka ari Umuremyi wabyo kandi tukarushaho gushimira ku bw’ubuzima n’ibyiringiro atanga.