Ubushakashatsi ku myemerere n’imikorere y’amatorero bwerekana ko uburyo abantu bahabwa ubutumwa bw’idini bushobora gutandukana cyane: hari aho inyigisho, kwigishwa no gukura mu myitwarire bishyirwa imbere, ahandi hakibandwa cyane ku byiyumvo, ku byiringiro by’ako kanya cyangwa ku masezerano y’ubutunzi n’ubuzima bwiza.

Urugero, ubushakashatsi bwa Pew Research Center bwerekanye ko imyemerere y’icyitwa prosperity gospel, ko kwizera Imana bihagije bizana ubutunzi n’ubuzima bwiza, yiganje mu matsinda amwe y’Abakirisitu, mu gihe ubushakashatsi ku matorero yo muri Afurika bugaragaza ko iyo nyigisho yagiye yibanda ku gukira, ubutunzi no kubona igisubizo cy’Imana “nonaha.”

Cambridge University Press yasabye abantu kwirinda kumva ko ibi bisobanura ko buri rusengero rukoresha indirimbo, kubyina cyangwa ibitangaza ruba ruyobya abantu; ikibazo gikomeye ni igihe ibyo bintu bisimbura ubutumwa bw’ibanze bwa Bibiliya.

1. Urusengero rwahinduye gusenga Imana umwimerere w’imyidagaduro

Kuririmba, gukoma amashyi, kubyina cyangwa gukoresha ikoranabuhanga mu rusengero ubwabyo si ibibi. Ikibazo gitangira iyo ibyo bibaye iby’ingenzi, maze kwigisha, kwihana, gukosorwa no gukura mu kwizera bigasigara inyuma.

Ubushakashatsi bwa Barna bwerekanye ko amatorero menshi akoresha urwenya cyane mu materaniro; rutanashingiye kuri Bibiliya, ari ukugira ngo abantu biyumve neza gusa.

Mu bushakashatsi bwabo, 61% by’amatorero y’Abaporotesitanti bari babajijwe bakoreshaga amashusho, naho 62% bagakoresha drama cyangwa amakinamico n’imikino mu materaniro, bagamije gushimisha abantu gusa, aho kuba bagamije ko biga Bibiliya.

Bibiliya ishyira hamwe kuramya no kwigishwa. Abakolosayi 3:16 havuga ko Abakristo bakwiye kwigishanya no kugirana inama mu bwenge, naho 2 Timoteyo 4:2 hagashimangira kubwiriza Ijambo no gukosora no guhana.

Bityo, urusengero rutuma umuntu yishima gusa ariko ntirumufashe kumenya ibyo agomba guhindura mu buzima bwe, ruba rukwiriye gutuma umuntu yongera kwibaza icyo yaje kuhashaka.

2. Urusengero rwigisha ko kwizera Imana ari inzira y’ubutunzi n’ibitangaza gusa

Aha ni ho prosperity gospel cyangwa insengero zivuga ubutunzi zigaragara cyane. Ubutumwa bushobora guhinduka urukurikirane rw’amasezerano agira ati: “Uzaba umukire, uzakira, urazamurwa mu ntera, icyo ushaka uzakibona,” ku buryo imibabaro, kwihangana, kwigomwa no gukurikira Imana no mu gihe bigoye biba bitakivugwa.

Ubushakashatsi bwa Daniel Jordan Smith muri Nigeria, bwatangajwe muri Journal of Modern African Studies mu 2021, bwasesenguye itorero rimwe rishingiye kuri prosperity gospel, bugaragaza uburyo ubwo butumwa bushobora guhuza ukwizera n’ishakwa ry’ubutunzi, ndetse bugakurura impaka ku busumbane n’ubutunzi bw’abayobozi b’amadini.

Ubundi bushakashatsi bw’i Cambridge ku myemerere yo muri Ethiopia busobanura prosperity gospel nk’inyigisho ishimangira ubuzima bwiza n’ubutunzi, rimwe na rimwe ikabihuza no kwizera, gusenga no “kwatura” ibyo umuntu ashaka.

Nyamara Pawulo ntiyigishije ko umukristo azahorana ubukire. Mu Bafilipi 4:12 yavuze ko yamenye kubaho mu bukene no mu bukire. Ni yo mpamvu urusengero rutanga ubutumwa bw’uko ubukire cyangwa gukira ari cyo kimenyetso cy’ukwizera nyakuri rugomba gusuzumwa neza.

3. Urusengero rutavuga ku kwihana no kureka ibyaha

Ubu ni bumwe mu buryo bukomeye bwo kuyobya abantu: umuntu akumva ubutumwa bwinshi bumubwira ko Imana imukunda, izamuha imigisha kandi ko izamukorera ibitangaza, ariko akamara amezi cyangwa imyaka atigeze yumva ubutumwa bumusaba kwihana no guhindura inzira ye.

Mu butumwa bwa Yesu, kwihana si ikintu cy’inyongera. Yesu yatangiye ubutumwa bwe ahamagarira abantu kwihana no kwizera ubutumwa bwiza (Mariko 1:15). Pawulo na we yavuze ko abantu bagomba kwihana bagahindukira bakagana Imana (Ibyakozwe 26:20).

Bityo, ikibazo si ukwigisha ineza y’Imana. Ineza y’Imana ni ingenzi cyane. Ikibazo ni ukuyigisha mu buryo butuma umuntu yumva ko ineza y’Imana isobanuye ko nta mpamvu afite yo guhinduka. Ubutumwa bwa Bibiliya bugomba gutuma umuntu abona n’imbabazi z’Imana ndetse n’inshingano yo kureka ibibi.

Mu gihe mu rusengero ari byo bigisha, baba bashaka kuryohereza abantu mu matwi. Icyo si cyo Imana ishaka.

4. Urusengero ruhindura Bibiliya igikoresho cyo gushyigikira ibitekerezo by’umubwiriza

Hari igihe umuntu abanza kugira igitekerezo cye, hanyuma agashaka umurongo wa Bibiliya ushobora kumushyigikira. Aho ni ho habaho ikibazo cyo gukoresha umurongo utawurebeye mu murongo w’ibindi byanditswe n’icyo wavugaga mu by’ukuri.

Bibiliya ubwayo iburira ku “bahindura” cyangwa bakagoreka inyandiko. Pawulo yabwiye Timoteyo ko hari igihe abantu bazanga inyigisho nzima, ahubwo bagashaka abigisha bavuga ibyo amatwi yabo ashaka kumva (2 Timoteyo 4:3-4). Yesu na we yaburiye abigishwa be kwirinda abahanuzi b’ibinyoma (Matayo 7:15-23).

Ni yo mpamvu ikibazo gikwiriye kubazwa atari ngo “Ese umubwiriza yasomye Bibiliya?”, ahubwo ni ngo “Ese ibyo yavuze ni byo uwo murongo n’indi mirongo bifatanyije bivuga?”

Urusengero rutegura ubutumwa kugira ngo Bibiliya ihuze n’igitekerezo cy’umuyobozi, aho guhindura igitekerezo cy’umuyobozi kugira ngo gihuze n’Ijambo ry’Imana, ruba rutanga impamvu ikomeye yo kuba umuntu yatekereza kabiri mbere yo kwinjira.

Aba agomba gusuzuma inyigisho aho kwemera buri kintu kubera ko cyavugiwe kuri alitari, pulatifomu cyangwa ku ruhimbi.

5. Urusengero ruhindura ubutumwa bw’Imana ikintu cyo gushimisha abantu gusa

Hari aho ubutumwa bushobora gutegurwa ku buryo uwabuteguye aba agamije kutababaza umuntu na rimwe: buri gihe hakabaho amagambo amubwira ko ari intwari, ko Imana igiye kumuha ibintu byiza, ko ibibazo bye byose bigiye kurangira, ariko ntihabeho ubutumwa bumuhamagarira kwicisha bugufi, kubabarira, kuvugisha ukuri, kureka icyaha no gukunda mugenzi we.

Ubushakashatsi bwa Barna ku bantu bajya mu rusengero bwagaragaje ko benshi bategereza kuva mu materaniro kumva bahumurijwe cyangwa batewe imbaraga, ariko ubushakashatsi bwabo bunagaragaza ko “guhamagarirwa guhindura ikintu mu buzima” na byo ari kimwe mu bintu abantu bamwe babona mu materaniro.

Ubushakashatsi bwabo bwa mbere na bwo bwagaragaje ko kwiga ukwizera no kugira guhindura imyitwarire biri mu bintu abantu bajya mu rusengero bashaka.

Bibiliya na yo ntiyerekana ubutumwa nk’ikintu kigomba guhora gishimisha abayumva. 2 Timoteyo 3:16-17 havuga ko Ibyanditswe bigira umumaro mu kwigisha, gucyaha, gukosora no gutoza gukiranuka. Iyo ubutumwa bushimisha amatwi gusa ariko ntibukosore imico mu buzima, umuntu aba akwiriye kwibaza icyo agiye kwiga aho hantu.

Icyo umuntu yakwibaza mbere yo kwemera inyigisho

Ntabwo ari ngombwa guhita uvuga izina rwa zimwe mu nsengero kubera ko rukoresha umuziki, kubyina, drama cyangwa kwigisha imigisha gusa.

Ikizamini gikomeye ni ubutumwa bwose rutanga: Ese Bibiliya ni yo igenzura inyigisho, cyangwa inyigisho ni yo yishakamo imirongo ya Bibiliya? Ese kwihana n’ukuri birigishwa? Ese Yesu n’ubutumwa bwe ni byo biri hagati, cyangwa ubutunzi, ibitangaza n’ibyifuzo by’umuntu ni byo biba biri imbere?